Nieuwe aandacht voor zorgfraude: wat betekent dit voor Integrity Academy?

Nieuwe aandacht voor zorgfraude: wat betekent dit voor Integrity Academy?

De aanpak van zorgfraude stond deze week opnieuw nadrukkelijk op de agenda.

Op 24 september sprak de Tweede Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport uitgebreid over goed bestuur en toezicht in de zorg, met een afzonderlijk onderdeel over zorgfraude. Op de agenda stonden onder meer de versterkte en samenhangende aanpak van zorgfraude, extra middelen voor fraudebestrijding, de invoering van openbare jaarverantwoording, fraude met EVC-certificaten en andere bewijsstukken en de verdere aanscherping van de Wet integere bedrijfsvoering zorg- en jeugdhulpaanbieders (Wibz).

Daarmee kwamen verschillende onderdelen van de huidige aanpak bij elkaar. Het kabinet zet onder meer in op strengere toetsing aan de poort, meer capaciteit voor toezicht en opsporing, betere gegevensuitwisseling en intensievere samenwerking tussen partijen. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat geen enkele partij zorgfraude alleen kan aanpakken. Gemeenten, zorgverzekeraars, zorgkantoren, toezichthouders, opsporingsdiensten en andere partijen hebben ieder hun eigen rol en bevoegdheden.

Dat laatste is belangrijk. Zorgfraude speelt zich namelijk niet af binnen één wet, één financieringsstroom of één organisatie. Juist de verschillende domeinen en verantwoordelijkheden maken de aanpak complex. Het kabinet noemt de versnippering tussen organisaties, domeinen en bevoegdheden dan ook expliciet als een probleem waar misbruik van kan worden gemaakt.

Tegen die achtergrond verscheen op 24 september ook het nieuwe handelingskader Gemeentelijke grip op zorgfraude, opgesteld door Edward van der Torre in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het kader is specifiek gericht op gemeenten en bevat vijf centrale opgaven, uitgewerkt in 38 concrete actiepunten.

Die vijf opgaven zijn:

1. De poortwachtfunctie aan de voorkant vervullen.
2. De poortwachtfunctie van lokale teams versterken.
3. Investeren in actief contractmanagement.
4. Toezicht en handhaving als volwaardige pijlers organiseren.
5. Samenwerking prioriteit en focus geven.

Het handelingskader is daarbij opvallend praktisch. Het gaat bijvoorbeeld over het screenen van nieuwe zorgaanbieders, het stellen van duidelijke kwaliteits- en integriteitseisen, het gebruik van Bibob, het herkennen en melden van signalen binnen lokale teams en een actievere rol van contractmanagement.

Maar misschien nog interessanter voor de praktijk: het handelingskader benoemt ook expliciet de factor mens.

Het vraagt om praktijkonderwijs over zorgfraude en oneigenlijke zorg voor ambtelijke professionals en daarnaast om toegespitste kennis voor topambtenaren, bestuurders en raadsleden. Ook bij contractmanagement wordt training en vakontwikkeling genoemd.

Daar raakt het handelingskader direct aan een vraag waar ik mij met Integrity Academy mee bezighoud.

Een gemeente kan beschikken over betere procedures, contractvoorwaarden, screeningsmogelijkheden, toezicht en informatie. Maar uiteindelijk moeten medewerkers die instrumenten ook kunnen gebruiken.

Een medewerker van een lokaal team hoeft geen specialist zorgfraude te zijn. Maar die medewerker moet wel kunnen herkennen wanneer iets niet klopt, weten wat een relevant signaal is en weten wat de volgende stap kan zijn.

Hetzelfde geldt voor andere functies. Een inkoper moet weten welke integriteitsrisico’s relevant zijn bij een zorgaanbieder. Een contractmanager moet signalen kunnen herkennen en weten wanneer nader onderzoek nodig is. Een medewerker die betrokken is bij toezicht of handhaving heeft weer andere kennis en vaardigheden nodig.

Dat is ook de gedachte achter mijn online leeraanbod voor zorgfraude. Naast brede introductie en awareness zijn er trainingen die specifiek aansluiten op functies die in het handelingskader een belangrijke rol krijgen, zoals zorginkoop, lokale teams en contractmanagement.

Wat de ontwikkelingen van deze week voor mij vooral duidelijk maken, is dat de aanpak van zorgfraude niet alleen een vraagstuk van wetgeving en bevoegdheden is.

De volgende stap is de vertaling naar de praktijk.

Welke kennis hebben medewerkers nodig? Welke signalen moeten zij kunnen herkennen? Welke vaardigheden zijn nodig om daar vervolgens iets mee te doen? En hoe zorg je ervoor dat die kennis niet alleen bij een kleine groep specialisten aanwezig is?

Voor mij is dat een belangrijke bevestiging van de rol die leren kan spelen binnen de aanpak van zorgfraude.

Niet iedereen hoeft zorgfraude-expert te worden.

Maar veel meer mensen moeten wel weten waar ze op moeten letten.

Bronnen

Tweede Kamer, Goed bestuur en toezicht in de zorg (+ IGJ en Zorgfraude), commissiedebat 24 september 2026.

Ministerie van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, Versterkte en samenhangende aanpak van zorgfraude, 8 juni 2026.

NHL Stenden, Gemeentelijke grip op zorgfraude: vijf opgaven voor het lokaal bestuur.

Binnenlands Bestuur, Aanpak zorgfraude vergt samenwerking én grenzen stellen, 24 september 2026.